HELICO BLOG

Çevirmenin Bilgi Birikimi

Alt Yazı Çevirisi Yaparken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Alt yazı çevirmenliği genellikle dizi, belgesel, televizyon programları ve uzun ya da kısa metrajlı filmlerde geçen diyalogların yazıya dökülmesi ve hedef dile çevrilmesi konularında çalışan çevirmenlik dalıdır.

Alt yazı çevirisi Türkiye’de sinema sektörünün ilk yıllarında günümüzde olduğu gibi sıklıkla yapılan bir çalışma değildi. Alt yazılar, çekilen sessiz filmlerde ihtiyaç duyuldukça ve belli aralıklarla görüntüye eklenen birer açıklama notu şeklindeydi. Günümüze gelindiğinde ise, dizi ve film endüstrisindeki çeşitliliğin ve dünyanın dört bir yanında düzenlenen film festivallerinin artmasıyla birlikte dizi çevirmenliği ve film çevirmenliği alanlarına olan talep büyük bir ivme kazanmıştır. Öte yandan gelişen teknolojinin sunduğu olanaklar ve kolaylıklarla birlikte sinema salonları ve televizyon kanallarının yanı sıra dijital platformlardaki izlenme oranları da her geçen gün artış göstermektedir. Bu yenilik ve gelişmelerin her biri profesyonel alt yazı çevirisinin önemini artırmakta ve alt yazı çevirmenliğini vazgeçilmez bir sektör haline getirmektedir.

Alt yazı tercümesi yapmaya başlamadan önce alt yazı çevirmeni tarafından ön hazırlık yapılması, kaliteli alt yazı çevirisine büyük katkı sağlamaktadır. Diğer çeviri türlerinde olduğu gibi öncelikle kaynak dil ve hedef dil arasındaki en göze çarpan farklılıklar belirlenir. Sonrasında kaynak kitle ve hedef kitlenin sosyokültürel yapıları incelenir ve eğer varsa çeviriyi etkileyebilecek olan farklılıkların ortaya çıkarılması sağlanır. Ayrıca söz konusu kaydın orijinal dilinde ve ardından (eğer varsa) kaynak dil alt yazısı ile birlikte izlenmesi alt yazı çevirmeninin konuya hâkim olmasını ve çeviriyi daha doğru şekilde yapmasını kolaylaştırır. Burada en fazla dikkat gösterilen unsurlardan biri de diyaloglardaki vurgulardır. Alt yazı tercümanının söz konusu alt yazıyı şekillendirmesinde cümledeki vurgunun yeri oldukça etkili bir faktördür. Ayrıca yazım kuralları ve noktalama işaretlerinin doğru şekilde kullanılması da büyük önem arz etmektedir.

Alt yazılar doğrudan kaynak dilden hedef dile çevrilerek hazırlanabildiği gibi farklı amaçlarla aynı dilde de hazırlanabilmektedir. Bu çalışma, çeviri alanında ‘transkripsiyon’ başlığı altında yer almakla birlikte, ‘senkronizasyon’ gibi bir takım alt yazı çevirisi kuralları burada da geçerliliğini korumaktadır. Özellikle duyma engelli kişiler için hazırlanan alt yazı çevirilerinde diyalog çevirilerine ek olarak korna sesi, çığlık sesi ya da kapı çalınması gibi efektler de yazı ile belirtilmektedir.

Kaliteli alt yazı çevirisinin anahtar kelimelerinden biri olan ‘senkronizasyon’, söz konusu diyalog ile alt yazının uyum içinde akması anlamına gelir. Burada alt yazı çevirmeni tarafından dikkat edilmesi gereken en can alıcı nokta, ekranda duyulan cümle ile bu cümlenin alt yazısının eş zamanlı olması ve alt yazının ekrana uygun hızda kolayca okunabilecek şekilde yerleştirilmesidir. Kaynak dil ve hedef dil arasındaki olası ifade farklılıkları sebebiyle tercüme edilen cümle, diyalogda geçen orijinal dildeki cümleden daha uzun ya da daha kısa olabilmektedir. Bu sebeple profesyonel alt yazı çevirisi yapan bir dizi ya da film çevirmeni, bu uyumsuzlukları dikkate alarak kaliteli bir alt yazı çevirisinin ortaya çıkması için alt yazının okunma süresine de dikkat etmektedir. Günümüzde çeşitlenmeye ve gelişme göstermeye devam eden alt yazı programları ise, zaman kodları ekleme özellikleri sayesinde alt yazı çevirmenlerine zaman kazandırabilmektedir. Tüm bu inceliklere dikkat edilerek ve tecrübeyle bir araya getirilerek yapılan alt yazı çevirileri daha kaliteli olabilmekte ve seyircinin seyrettiği dizi, film ya da belgesel ile arasında bağ kurmasını sağlamaktadır.

Yazan: Esra Çengel

Yayınlama Tarihi: 28.01.2020

Hedef Okuyucu Kitlesi: Tüm Çevirmenler, Çeviri Bölümü Öğrencileri, Çevirmenliğe Yeni Başlayanlar, Kendini Geliştirmek İsteyen Çevirmenler, İlginç İçerik Okurları, Çeviri Hizmetine İhtiyaç Duyanlar

  • Paylaş:

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER YAZILARIMIZ

HEMEN ARA WhatsApp